حضور دولت در شبکههای اجتماعی خارجی آزاد شد؛ چه چیزی تغییر میکند؟
حضور دولت در شبکههای اجتماعی خارجی با تصمیم ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی وارد مرحله تازهای شد. براساس توضیحات معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور، ممنوعیت اطلاعرسانی رسمی دستگاههای اجرایی در پیامرسانها و سکوهای غیربومی برداشته شده است.
این تصمیم به دستگاههای اجرایی اجازه میدهد برای انتشار اطلاعیهها، پاسخگویی به مردم و مقابله با اخبار نادرست، در سکوهای خارجی حساب رسمی داشته باشند. با این حال، مصوبه جدید به معنی رفع فیلتر تلگرام و اینستاگرام یا تغییر وضعیت دسترسی کاربران به این پلتفرمها نیست.
تصمیم تازه دولت درباره شبکههای اجتماعی چیست؟
عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور، از چهار تصمیم مهم ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی خبر داده است.
مهمترین تصمیم این جلسه به پایان ممنوعیت فعالیت اطلاعرسانی دستگاههای اجرایی در سکوهای غیربومی مربوط میشود. براساس این مصوبه، سازمانها و نهادهای دولتی میتوانند در شبکههای اجتماعی خارجی حضور رسمی داشته باشند.
هدف این تصمیم، ایجاد ارتباط مستقیمتر میان دولت و مردم اعلام شده است. دستگاههای اجرایی نیز میتوانند اطلاعیهها و پاسخهای رسمی خود را در سکوهایی منتشر کنند که بخش قابل توجهی از جامعه در آنها حضور دارد.
طبق گزارش اقتصاد آنلاین، این تصمیم با اجماع اعضای ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی گرفته شده است.
آیا تلگرام و اینستاگرام رفع فیلتر شدند؟
خیر. مصوبه جدید هیچ اشارهای به رفع محدودیت دسترسی کاربران، پایان فیلترینگ یا تغییر وضعیت فنی تلگرام و اینستاگرام ندارد.
آنچه تغییر کرده، یک ممنوعیت اداری برای دستگاههای اجرایی است. پیش از این، بسیاری از سازمانهای دولتی برای فعالیت رسمی در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی خارجی با محدودیت روبهرو بودند. اکنون این دستگاهها میتوانند از چنین سکوهایی برای اطلاعرسانی استفاده کنند.
بنابراین، عبارت «قانونی شدن تلگرام و اینستاگرام» نمیتواند تمام ابعاد این خبر را بهدرستی بیان کند. فعالیت کاربران عادی در این شبکهها موضوع مصوبه تازه نیست. وضعیت فیلترینگ این سکوها نیز با این تصمیم تغییر نکرده است.
حضور دولت در شبکههای اجتماعی خارجی چه فایدهای دارد؟
بخش زیادی از کاربران، اخبار و اطلاعیههای روزانه را از طریق شبکههای اجتماعی دنبال میکنند. نبود حساب رسمی یک دستگاه دولتی در این سکوها میتواند زمینه انتشار حسابهای جعلی و اخبار نادرست را افزایش دهد.
حضور رسمی سازمانها به کاربران کمک میکند اطلاعات را مستقیماً از منبع اصلی دریافت کنند. این موضوع در زمان وقوع حوادث، تغییر مقررات، اعلام تعطیلی، انتشار هشدارهای عمومی و پاسخ به شایعات اهمیت بیشتری دارد.
ارتباط مستقیم میتواند سرعت پاسخگویی دستگاهها را نیز افزایش دهد. در چنین شرایطی، روابط عمومی هر سازمان بهجای انتشار اطلاعیه در کانالهای محدود، پیام خود را از مسیرهای مختلف در اختیار مخاطبان قرار میدهد.
چهار مصوبه مهم ستاد فضای ویژه فضای مجازی
براساس توضیحات منتشرشده از سوی دفتر معاون اول رئیسجمهور، جلسه ستاد چهار خروجی اصلی داشته است:
۱. پایان ممنوعیت حضور رسمی در سکوهای غیربومی
دستگاههای اجرایی میتوانند برای اطلاعرسانی رسمی در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی خارجی فعالیت کنند. مقابله با شایعات و دسترسی مستقیم به مخاطبان از اهداف این تصمیم اعلام شده است.
۲. توسعه دولت الکترونیک با طرح ایرانبوم
دولت قصد دارد طرح ملی «ایرانبوم» را برای یکپارچهسازی خدمات دولتی اجرا کند. براساس توضیحات مطرحشده، خدمات دولتی باید تا پایان دولت چهاردهم در بستری هوشمند و مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه شوند.
حذف فرایندهای کاغذی نیز یکی از اهداف این طرح است. هنوز جزئیات فنی، جدول زمانبندی و فهرست خدمات قابل انتقال به این سامانه منتشر نشده است.
۳. بازنگری مقررات متناقض حوزه دیجیتال
معاون اول رئیسجمهور به وزارت ارتباطات مأموریت داده است مقررات و آییننامههایی را که مانع توسعه خدمات دیجیتال میشوند، شناسایی کند.
پس از شناسایی این موارد، باید برای اصلاح یا رفع تعارض آنها اقدام شود. اجرای این بخش میتواند بر سرعت توسعه دولت الکترونیک و نحوه فعالیت دستگاهها در فضای مجازی اثر بگذارد.
۴. ایجاد ضمانت اجرایی برای مصوبات
طبق اظهارات پازوکی، مصوبات ستاد با امضای رئیسجمهور ابلاغ خواهند شد و برای دستگاههای اجرایی لازمالاجرا خواهند بود.
تسنیم نیز این چهار تصمیم را به نقل از روابط عمومی دفتر معاون اول رئیسجمهور منتشر کرده است.
محدودیت فعالیت رسمی دستگاهها از کجا شروع شد؟
سابقه محدودیت فعالیت رسمی نهادهای دولتی در پیامرسانهای خارجی به سالهای گذشته بازمیگردد. شورای عالی فضای مجازی در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ مجموعهای از سیاستها را برای ساماندهی پیامرسانهای اجتماعی تصویب کرد.
در این سیاستها بر حمایت از پیامرسانهای داخلی، تدوین شرایط فعالیت سکوهای خارجی و انتقال خدمات دستگاههای اجرایی به بسترهای داخلی تأکید شده بود. متن این سیاستها در سامانه ملی قوانین و مقررات منتشر شده است.
در ادامه، بخشنامهها و دستورالعملهای اجرایی، دامنه فعالیت رسمی بسیاری از دستگاههای دولتی در پیامرسانهای خارجی را محدود کردند. تصمیم جدید ستاد، ممنوعیت مربوط به اطلاعرسانی رسمی دستگاههای اجرایی را کنار میگذارد.
آیا دستگاهها دیگر از پیامرسانهای داخلی استفاده نمیکنند؟
رفع ممنوعیت فعالیت در سکوهای خارجی به معنی توقف فعالیت دستگاهها در پیامرسانهای داخلی نیست. مصوبه هیئت وزیران درباره استفاده دستگاههای اجرایی از پیامرسانهای داخلی همچنان موضوع جداگانهای است.
به نظر میرسد سیاست تازه بر اطلاعرسانی همزمان در چند بستر تمرکز دارد. در نتیجه، سازمانها میتوانند علاوه بر وبسایت و سکوهای داخلی، از شبکههای اجتماعی خارجی نیز برای ارتباط با مخاطبان استفاده کنند.
اجرای درست این مدل به هماهنگی محتوایی نیاز دارد. اطلاعات منتشرشده در تمام حسابهای رسمی باید یکسان، بهروز و قابل استناد باشند.
چالشهای فعالیت رسمی دولت در سکوهای خارجی
حضور رسمی دستگاههای دولتی در شبکههای اجتماعی خارجی فقط یک تصمیم رسانهای نیست. موضوعاتی مانند امنیت حساب، حفاظت از اطلاعات، تشخیص صفحه رسمی و نحوه نگهداری سوابق نیز اهمیت دارند.
هر دستگاه باید حسابهای معتبر خود را از مسیرهای رسمی معرفی کند. استفاده از تأیید هویت دومرحلهای، تعیین سطح دسترسی مدیران و تدوین برنامه واکنش به هک یا جعل حساب نیز ضروری است.
انتشار اطلاعات شخصی کاربران در سکوهای خارجی میتواند نگرانیهای دیگری ایجاد کند. بهتر است این شبکهها فقط برای اطلاعرسانی و هدایت کاربر به درگاه رسمی استفاده شوند. دریافت مدارک، اطلاعات هویتی یا دادههای حساس باید در سامانههای امن دولتی انجام شود.
این تصمیم چه تأثیری بر کاربران دارد؟
کاربران میتوانند اطلاعیههای برخی دستگاههای اجرایی را از حسابهای رسمی آنها در شبکههای اجتماعی خارجی دنبال کنند. این تغییر، دسترسی به خبرهای دولتی را آسانتر میکند، اما جایگزین وبسایت رسمی یا درگاه قانونی هر سازمان نمیشود.
برای انجام خدمات اداری، پرداخت هزینه یا ثبت اطلاعات شخصی باید از نشانی رسمی دستگاه استفاده کرد. هیچ حسابی در شبکههای اجتماعی نباید از کاربران رمز عبور، کد بانکی یا پرداخت مستقیم درخواست کند.
صفحه رسمی هر سازمان نیز بهتر است از طریق وبسایت همان دستگاه معرفی شده باشد. این کار احتمال دنبالکردن صفحات جعلی را کاهش میدهد.
جمعبندی
حضور دولت در شبکههای اجتماعی خارجی پس از لغو ممنوعیت اطلاعرسانی دستگاههای اجرایی امکانپذیر شده است. این تصمیم میتواند ارتباط مستقیم دولت با مردم را تقویت کند و سرعت مقابله با شایعات را افزایش دهد.
با این حال، مصوبه تازه به معنی رفع فیلتر تلگرام و اینستاگرام نیست. وضعیت دسترسی عمومی به این سکوها تغییری نکرده و تصمیم اعلامشده فقط به فعالیت رسمی دستگاههای اجرایی مربوط میشود.
اجرای طرح ایرانبوم، اصلاح مقررات متناقض و ایجاد ضمانت اجرایی برای مصوبات نیز سه بخش دیگر تصمیمهای ستاد هستند. جزئیات اجرای این برنامهها باید در ابلاغیهها و گزارشهای بعدی مشخص شود.
سوالات متداول
آیا تلگرام و اینستاگرام رفع فیلتر شدهاند؟
خیر. تصمیم جدید فقط ممنوعیت اطلاعرسانی رسمی دستگاههای اجرایی در سکوهای خارجی را برداشته است.
آیا استفاده مردم از شبکههای اجتماعی خارجی قانونی شده است؟
خبر منتشرشده درباره کاربران عادی نیست. موضوع مصوبه، امکان فعالیت رسمی سازمانها و دستگاههای اجرایی در سکوهای غیربومی است.
کدام سازمانها میتوانند در سکوهای خارجی فعالیت کنند؟
براساس توضیحات منتشرشده، دستگاههای اجرایی میتوانند از این سکوها برای اطلاعرسانی رسمی و پاسخگویی استفاده کنند. جزئیات دقیق ممکن است در ابلاغیه اجرایی مشخص شود.
طرح ایرانبوم چیست؟
ایرانبوم طرحی برای ارائه یکپارچه و هوشمند خدمات دولتی است. دولت اعلام کرده است این بستر بر فناوریهای جدید و هوش مصنوعی تکیه خواهد داشت.
