صدور چک رمزدار متوقف شد؛ تکلیف چکهای قبلی چیست؟
ممنوعیت صدور چک رمزدار از ۷ مهر ۱۴۰۵ در شبکه بانکی کشور اجرا شد. از این تاریخ، بانکها دیگر اجازه صدور چک رمزدار ندارند و باید چک تضمینشده را بهعنوان جایگزین در اختیار مشتریان قرار دهند.
این برنامه در دو مرحله اجرا میشود. مرحله نخست به توقف صدور چک رمزدار اختصاص دارد. در مرحله دوم نیز پذیرش و واگذاری این چکها در سامانه چکاوک متوقف خواهد شد.
ممنوعیت صدور چک رمزدار از چه تاریخی اجرا شد؟
براساس بخشنامه بانک مرکزی، صدور چک رمزدار از ابتدای روز سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ ممنوع شده است. بنابراین، بانکها از این تاریخ فقط میتوانند برای خدمات مشابه، چک تضمینشده صادر کنند.
البته این تصمیم به معنی بیاعتبارشدن فوری چکهای رمزدار قبلی نیست. محدودیت فعلی، صدور چک جدید را هدف قرار داده است. دارندگان چکهای صادرشده باید به زمانبندی مرحله دوم توجه کنند.
دو تاریخ مهم برای دارندگان چک رمزدار
اجرای مقررات جدید در دو مقطع انجام میشود:
| تاریخ اجرا | تغییر ایجادشده |
|---|---|
| ۷ مهر ۱۴۰۵ | صدور چک رمزدار در شبکه بانکی متوقف شد |
| یکم دی ۱۴۰۵ | پذیرش و واگذاری چک رمزدار در سامانه چکاوک متوقف میشود |
طبق اطلاعیه بانک مرکزی، مهلت اجرای این برنامه قابل تمدید مجدد نخواهد بود. به همین دلیل، دریافتکنندگان چکهای رمزدار قبلی بهتر است وصول آنها را به روزهای پایانی آذر موکول نکنند.
تکلیف چکهای رمزدار صادرشده چیست؟
چکهای رمزدار صادرشده پیش از ۷ مهر در مرحله نخست همچنان قابل استفاده هستند. بااینحال، شرایط وصول این چکها از اول دی ۱۴۰۵ تغییر میکند.
پس از آغاز مرحله دوم، بانکها دیگر نمیتوانند چک رمزدار را از طریق سامانه چکاوک پذیرش یا واگذار کنند. دارنده چک باید به شعبه مقصد بانکی مراجعه کند که چک برای آن صادر شده است. پرداخت وجه نیز پس از تکمیل فرمهای مربوط انجام میشود.
بنابراین، چکهای قبلی با شروع دیماه بیاعتبار نمیشوند. فقط امکان وصول بینبانکی آنها از مسیر چکاوک از بین میرود.
چک تضمینشده چیست؟
چک تضمینشده به درخواست مشتری و از سوی بانک صادر میشود. پرداخت وجه این چک نیز بر عهده بانک صادرکننده قرار دارد.
اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد ثبت میشود. هر برگه دارای شناسه ۱۶ رقمی صیادی است و دریافتکننده میتواند پیش از پذیرش، اصالت و اطلاعات آن را استعلام کند.
اتصال به سامانه صیاد، امکان رهگیری اطلاعات را افزایش میدهد. این ویژگی میتواند احتمال جعل، دستکاری و سوءاستفاده از چک را کاهش دهد.
تفاوت چک رمزدار و چک تضمینشده چیست؟
هر دو چک توسط بانک صادر میشوند و از نظر تضمین پرداخت، شباهت زیادی دارند. بااینحال، چک تضمینشده از زیرساخت سامانه صیاد استفاده میکند.
| ویژگی | چک رمزدار | چک تضمینشده |
|---|---|---|
| امکان صدور پس از ۷ مهر ۱۴۰۵ | ندارد | دارد |
| ثبت در سامانه صیاد | ندارد | دارد |
| شناسه ۱۶ رقمی صیادی | ندارد | دارد |
| امکان استعلام اصالت | محدود | از مسیرهای بانکی |
| نحوه پرداخت | تابع فرآیند پیشین بانکی | آنی |
| پذیرش در تمام شعب | دارای محدودیت | بدون محدودیت جغرافیایی اعلامشده |
مهمترین تفاوت به قابلیت استعلام مربوط میشود. دریافتکننده چک تضمینشده میتواند پیش از پذیرش آن، شناسه صیادی را بررسی کند.
پرداخت چک تضمینشده آنی شد
همزمان با ممنوعیت صدور چک رمزدار، بانکها موظف شدهاند وجه چک تضمینشده را بهصورت آنی پرداخت کنند. بانک نباید پرداخت را به انجام تسویه بینبانکی موکول کند.
دریافتکننده نیز برای وصول چک تضمینشده به شعبه خاص یا استان محل صدور محدود نیست. براساس اعلام بانک مرکزی، این چک در تمام شعب بانکها قابل پذیرش و پرداخت خواهد بود.
البته پرداخت وجه همچنان به احراز هویت ذینفع و رعایت مقررات بانکی نیاز دارد. عبارت «پرداخت آنی» به معنی حذف کنترلهای قانونی و هویتی نیست.
چگونه اصالت چک تضمینشده را بررسی کنیم؟
اطلاعات چک تضمینشده از طریق شناسه ۱۶ رقمی صیادی قابل بررسی است. بانک مرکزی چند مسیر بانکی را برای استعلام در نظر گرفته است:
- درگاهها و سامانههای بانکی
- همراهبانکها و اپلیکیشنهای موبایلی
- دستگاههای خودپرداز
- سرویس پیامکی معرفیشده از سوی شبکه بانکی
- مراجعه به شعب بانک
پیش از دریافت چک، شناسه صیادی، مبلغ، نام ذینفع و اطلاعات صادرکننده را کنترل کنید. وجود برگه فیزیکی بهتنهایی برای اطمینان از اصالت چک کافی نیست.
آیا این قانون شامل دستهچکهای صیادی اشخاص میشود؟
خیر. خبر جدید به حذف چک رمزدار بانکی و جایگزینی آن با چک تضمینشده مربوط است. این تصمیم به معنی حذف دستهچکهای صیادی عادی اشخاص نیست.
صادرکنندگان چک صیادی همچنان باید اطلاعات چک را در سامانه صیاد ثبت کنند. دریافتکننده نیز موظف است اطلاعات را بررسی و دریافت چک را در سامانه تایید کند.
بنابراین، تیترهایی که این تغییر را به تمام دارندگان دستهچک نسبت میدهند، ممکن است ابهام ایجاد کنند. موضوع اصلی بخشنامه، ابزارهای بانکی رمزدار و تضمینشده است.
دارندگان چک رمزدار چه کاری انجام دهند؟
اگر چک رمزدار در اختیار دارید، این موارد را در نظر بگیرید:
- تاریخ صدور و مشخصات چک را بررسی کنید
- در صورت امکان، وصول چک را پیش از یکم دی ۱۴۰۵ انجام دهید
- بعد از این تاریخ، برای وصول به شعبه مقصد درجشده روی چک مراجعه کنید
- مدارک هویتی و فرمهای مورد نیاز بانک را همراه داشته باشید
- چک را به فرد دیگری واگذار نکنید، مگر پس از بررسی شرایط بانک
- برای معاملات جدید، چک تضمینشده صیادی دریافت کنید
- پیش از تحویل کالا یا انجام معامله، شناسه ۱۶ رقمی چک تضمینشده را استعلام کنید
چرا چک رمزدار حذف شد؟
بانک مرکزی این اقدام را با هدف افزایش شفافیت، امکان استعلام، رهگیری دقیقتر تراکنشها و کاهش احتمال سوءاستفاده اجرا کرده است.
چک تضمینشده به سامانه صیاد متصل است و اطلاعات آن در شبکه بانکی ثبت میشود. در نتیجه، بررسی اصالت چک پیش از دریافت آسانتر خواهد بود.
پرداخت آنی و حذف برخی محدودیتهای جغرافیایی نیز میتواند فرآیند وصول را کوتاهتر کند. این تغییر در نهایت به یکسانسازی ابزارهای پرداخت تضمینشده در شبکه بانکی کمک میکند.
جمعبندی
ممنوعیت صدور چک رمزدار از ۷ مهر ۱۴۰۵ اجرا شده است. از این تاریخ، بانکها باید چک تضمینشده صیادی را جایگزین چک رمزدار کنند.
تبادل چکهای رمزدار در سامانه چکاوک نیز از یکم دی ۱۴۰۵ متوقف میشود. بااینحال، چکهای قبلی بیاعتبار نخواهند شد و دارنده میتواند با مراجعه به شعبه مقصد و تکمیل فرمهای لازم، وجه آنها را دریافت کند.
این مقررات به چکهای رمزدار بانکی مربوط است و دستهچک صیادی عادی اشخاص را حذف نمیکند. جزئیات اولیه خبر در گزارش اقتصاد آنلاین نیز منتشر شده است.
سوالات متداول
صدور چک رمزدار از چه تاریخی ممنوع شد؟
صدور چک رمزدار از ابتدای روز ۷ مهر ۱۴۰۵ در شبکه بانکی ممنوع شده است. بانکها از این تاریخ چک تضمینشده صادر میکنند.
چکهای رمزدار قدیمی باطل میشوند؟
خیر. این چکها باطل نمیشوند. پس از یکم دی ۱۴۰۵، دارنده باید برای وصول آنها به شعبه مقصد درجشده روی چک مراجعه کند.
پذیرش چک رمزدار در چکاوک چه زمانی متوقف میشود؟
پذیرش و واگذاری چکهای رمزدار در سامانه چکاوک از یکم دی ۱۴۰۵ متوقف خواهد شد.
آیا چک تضمینشده باید در سامانه صیاد ثبت شود؟
صدور و اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد ثبت میشود. دریافتکننده نیز میتواند اصالت آن را با شناسه ۱۶ رقمی بررسی کند.
آیا قانون جدید شامل چک صیادی اشخاص است؟
خیر. مقررات جدید درباره چک رمزدار و چک تضمینشده بانکی است. چکهای صیادی عادی اشخاص همچنان طبق روال سامانه صیاد صادر و تایید میشوند.
